απάτη

απάτη
I
Όρος ο οποίος στηνομική γλώσσα δηλώνει την αθέμιτη συμπεριφορά ενός υποκειμένου, η οποία οφείλεται στην πρόθεση να κατακτήσει δικαιώματα τρίτων ή να αποφύγει την εφαρμογή ενός νομικού κανόνα. Στο δίκαιο, η α. εκτός του ότι είναι συμπεριφορά αθέμιτη που αποβλέπει στον παραμερισμό ξένων δικαιωμάτων, προϋποθέτει επίσης την ύπαρξη δόλιων ενεργειών ή ψευδών δηλώσεων ικανών να οδηγήσουν σε πλάνη τους τρίτους. Ο Aστικός Kώδικας παρέχει το δικαίωμα σε αυτόν που έχει απατηθεί, ο οποίος λόγω της α. προέβη σε ορισμένη δήλωση της θέλησής του (π.χ. σε μονομερή δικαιοπραξία, όπως είναι η υπόσχεση αμοιβής, ή σε διμερή, όπως η αγοραπωλησία), να ζητήσει την ακύρωση της δικαιοπραξίας· το δικαίωμα ακύρωσης υπάρχει και όταν αυτός που έκανε την α. είναι τρίτος, εφόσον το πρόσωπο προς το οποίο έγινε η δήλωση γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει την α. O απατηθείς δικαιούται να ζητήσει και την επανόρθωση της ζημίας που υπέστη ή να θεωρήσει τη δικαιοπραξία έγκυρη και να ζητήσει μόνο αποζημίωση. Στο ποινικό δίκαιο η α. τιμωρείται ως ιδιώνυμο αδίκημα. Για να υπάρξει α., πρέπει ο δράστης να αποβλέπει να πραγματοποιήσει για τον εαυτό του ή για τους άλλους «παράνομο περιουσιακό όφελος» και να βλάψει την ξένη περιουσία με ψευδείς δηλώσεις ή παρασιώπηση της αλήθειας, που έχουν ως αποτέλεσμα να οδηγήσουν τα θύματα της α. σε ορισμένη πράξη, παράλειψη ή ανοχή. Η προβλεπόμενη ποινή είναι φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών ή τουλάχιστον δύο ετών, σε περίπτωση που η ζημιά που προκάλεσε είναι πολύ μεγάλη. Με κάθειρξη (μέχρι 10 ετών) τιμωρείται αυτός που απατά κατ’ επάγγελμα ή κατά συνήθεια ή όταν κρίνεται ιδιαίτερα επικίνδυνος. Ιδιαίτεροι ορισμοί υπάρχουν σχετικά με την α. ασφαλειών, την «απατηλή πρόκληση βλάβης» (χωρίς πρόθεση κέρδους) κ.ά. Ειδικές περιπτώσεις είναι δυνατόν να προβλέπονται από ειδικούς νόμους στους διάφορους τομείς της οικονομικής και κοινωνικής ζωής.
II
(apate). Κολεόπτερο έντομο της οικογένειας των απατιδών. Τα έντομα αυτά ζουν σε χώρες της Ευρώπης και της Αφρικής. Το μήκος του σώματός τους κυμαίνεται από 5 έως 15 χιλιοστά. Προσβάλλουν τους κορμούς και τα κλαδιά των δέντρων κατατρώγοντάς τα και σχηματίζοντας στοές μέσα σε αυτά. Τα πιο γνωστά είδη είναι η α. η καπουκίνος,που προσβάλλει τις βελανιδιές, τις καρυδιές και άλλα δέντρα και η α. η ακανθωτή,που ζει παρασιτικά στα αμπέλια, όπου εισχωρεί μέσα στο ξύλο του κορμού και αποθέτει τα αβγά της, με αποτέλεσμα αυτός να ξεραίνεται και να σπάει εύκολα.
* * *
η (AM ἀπάτη)
1. το να μεταχειρίζεται κανείς για δική του ωφέλεια ψεύδος ή δόλο βλάπτοντας τους άλλους, ξεγέλασμα, δολοπλοκία
2. δολιότητα, πανουργία
νεοελλ.
1. το να απατάται κάποιος, να κάνει λάθος («οπτική απάτη»)
2. έγκλημα που στρέφεται κατά περιουσιακών δικαιωμάτων
αρχ.
1. το να περνά κανείς ευχάριστα τον καιρό του, η διασκέδαση
2. προσωποπ. η Απάτη*.
[ΕΤΥΜΟΛ. Άγνωστης ετυμολ. Από τις διάφορες ερμηνείες που έχουν προταθεί, ο συσχετισμός της λ. με το ηπεροπεύς «απατεών, δόλιος» είναι και μορφολογικά δυνατός και σημασιολογικά αντίστοιχος. Ο τύπος αυτός οδηγεί σε θέμα σε ρ, ν (*άπαρ, *άπνος), το οποίο ανάγεται σε αρχικό τ. *απ -ν -τά. Η σύνδεση με α- στερ. + πατέω, πόντος «τόπος χωρίς δρόμο, πλάνη» δεν είναι ικανοποιητική. Ο χωρισμός της λ. ως απ-άτη δεν δικαιολογεί την ταύτιση του β' συνθ. με τον τ. άτη, λόγω της μακρότητας του α- της λ. άτη. Οι περαιτέρω συσχετισμοί της λ. απάτη με το ιάπτω, ίπτομαι, αρχ. ινδ. aka- «οίκτος, πόνος», δεν θεωρούνται βάσιμοι. Ευρύτατη είναι η χρήση της στον Όμηρο και στην Ιωνική-Αττική με κύρια σημασία «πλάνη» και σπανιότερα «δόλος, τέχνασμα». Προσωποποιημένη απαντά στον Ησίοδο, ενώ από την ελληνιστική έννοιά της «ονειροπόλημα» προήλθε η σημασία «διασκέδαση, ευχαρίστηση».
ΠΑΡ. απατεώνας (-εών), απατηλός, απατώ
αρχ.
απατεύω, απατήλιος.
ΣΥΝΘ. αρχ. εξαπάτη
νεοελλ.
αυταπάτη, μικροαπάτη, ναυταπάτη οφθαλμαπάτη].

Dictionary of Greek. 2013.

Игры ⚽ Поможем сделать НИР

Look at other dictionaries:

  • ἀπάτη — trick fem nom/voc sg (attic epic ionic) ἀ̱πάτη , ἀπατάω cheat imperf ind act 3rd sg (doric aeolic) ἀπατάω cheat pres imperat act 2nd sg (doric) ἀ̱πάτη , ἀπατάω cheat imperf ind act 3rd sg (epic doric ionic aeolic) ἀπατάω cheat pres imperat act… …   Greek morphological index (Ελληνική μορφολογικούς δείκτες)

  • ἀπάτῃ — ἀπάτη trick fem dat sg (attic epic ionic) …   Greek morphological index (Ελληνική μορφολογικούς δείκτες)

  • απάτη — η 1. ψέμα για δική μας ωφέλεια και ζημιά αλλουνού, γέλασμα: Με απάτη του πήρε αρκετές χιλιάδες δραχμές. 2. λαθεμένη αντίληψη, πλάνη: Ο λεγόμενος αντικατοπτρισμός είναι οπτική απάτη …   Νέο ερμηνευτικό λεξικό της νεοελληνικής γλώσσας (Новый толковании словарь современного греческого)

  • ἀπατῇ — ἀπατάω cheat pres subj mp 2nd sg (doric) ἀπατάω cheat pres ind mp 2nd sg (doric aeolic) ἀπατάω cheat pres subj act 3rd sg (doric) ἀπατάω cheat pres ind act 3rd sg (doric aeolic) ἀπατάω cheat pres subj mp 2nd sg (epic ionic) ἀπατάω cheat pres ind… …   Greek morphological index (Ελληνική μορφολογικούς δείκτες)

  • οπτική απάτη — Βλ. λ. οφθαλμαπάτη …   Dictionary of Greek

  • ἀπάται — ἀπάτη trick fem nom/voc pl ἀπάτᾱͅ , ἀπάτη trick fem dat sg (doric aeolic) …   Greek morphological index (Ελληνική μορφολογικούς δείκτες)

  • ἀπάτηι — ἀπάτῃ , ἀπάτη trick fem dat sg (attic epic ionic) …   Greek morphological index (Ελληνική μορφολογικούς δείκτες)

  • ἀπατᾶν — ἀπάτη trick fem gen pl (doric aeolic) ἀπατάω cheat pres part act masc voc sg (doric aeolic) ἀπατάω cheat pres part act neut nom/voc/acc sg (doric aeolic) ἀπατάω cheat pres part act masc nom sg (doric aeolic) ἀπατᾶ̱ν , ἀπατάω cheat pres inf act… …   Greek morphological index (Ελληνική μορφολογικούς δείκτες)

  • ἀπατέων — ἀπάτη trick fem gen pl (epic ionic) ἀπατάω cheat pres part act masc nom sg (epic doric ionic aeolic) …   Greek morphological index (Ελληνική μορφολογικούς δείκτες)

  • ἀπατῶν — ἀπάτη trick fem gen pl ἀπατάω cheat pres part act masc voc sg ἀπατάω cheat pres part act neut nom/voc/acc sg ἀπατάω cheat pres part act masc nom sg (attic epic ionic) ἀπατάω cheat pres part act masc nom sg (attic epic doric ionic) …   Greek morphological index (Ελληνική μορφολογικούς δείκτες)

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”